جرایم خانواده

جرائم خانواده

نظام عدالت کیفری سنتی به دلیل محدودیتها و اشکاالتی چون ناکارآمدی، عدم حمایت شایسته از بزهدیدگان و گروههای آسیب پذیر در مقابل بزه، موجب ظهور سیاستی به نام عدالت ترمیمی شده است. اعتقاد منتقدان عدالت کیفری بر این است که هم بزهدیده، هم بزهکار و هم جامعه را در فرایند عدالت کیفری به نفع اقتدار عمومی از طریق قوانین کیفری نادیده گرفته است. در صورتی که در عدالت ترمیمی که مبتنی بر اصالح و تربیت بزهکار است، بر نقش بزهدیده بسیار تاکید میکند وهمواره در صدد ایجاد سازش میان طرفین دعوا و خانوادههایشان است. از طرف دیگر، خانواده به لحاظ اهمیتی که در زندگی شخصی و اجتماعی انسان دارد، الزم است قانونگذاران در برابر ناهنجاریهایی که در محیط خانواده واقع میشود، واکنش مناسبی نشان دهند. لذا در این پژوهش نقش عدالت ترمیمی در قوانین حوزه خانواده و مصادیق مبتنی بر این سیاست در قوانین جزایی جدید مورد بررسی قرار میگیرد. نتیجه بررسیها نشان میدهد با توجه به اصول و مبانی و شیوههای اجرایی عدالت ترمیمی از یکسو و ویژگیهای جرایم خانوادگی و مجازاتهای آنها، حوزه خانواده بهترین و مناسبترین حوزه اجرای این سیاست است؛ لذا قانونگذار نیز در قوانین کیفری جدید شیوههایی نظیر آزادی مشروط، میانجیگری، توجه به بزهدیده را در نظر گرفته است. در آغاز این نوشتار، با بررسی اهداف و روشهای عدالت ترمیمی و چگونگی اجرای آن در جرایم خانوادگی، درصدد آنیم که نشان دهیم بااعمال مجازاتها، مطابق اصل عدالت، قانونگذاران را به اتخاذ چنین شیوههایی جهت برقراری عدالت خصوصا در محاکم خانواده میتوان وادار کرد.

عدالت ترمیمی

عدالت ترمیمی فرایندی است که به وسیله آن، تمام اشخاصی که در حادثه مجرمانه دخیل هستند، گرد هم میآیند تا با مشارکت یکدیگر در مورد آثار و نتایج عمل مجرمانه و آینده بزهدیده و بزهکار و جامعه بعد از وقوع جرم، چارهاندیشی کنند).) به عبارت دیگر، عدالت ترمیمی رویکرد مبتنی بر حل و فصل جرم است که خود طرفهای ذینفع و به طور کلی جامعه را در یک رابطه فعال به نهادهای قانونی )پلیسی ـ قضاییمرتبط میکند

سیاست جنایی

سیاست در اصطالح حقوق کیفری، اقدام و تدبیر است).) سیاست جنایی در اصطالح، مجموعه شیوهها و ابزارهای جزایی و سرکوبگرانهای است که دولت با استفاده از آنها علیه جرم واکنش نشان میدهد .سیاست جنایی در مفهوم مضیق آن همان سیاست جنایی در شکل تنبیهی و سرکوبگر است که از آن به سیاست کیفری تعبیر میشود و درمفهوم موسع خود عالوه بر اقدامات سرکوبگر کیفری، شامل تدابیر پیش گیرنده جنایی نیز میشود

اصول، اهداف و روشهای اجرای عدالت ترمیمی

 با روشن شدن مفهوم عدالت ترمیمی، و پذیرش آن به عنوان نوعی عدالت اجتماعی، حال این سؤال مطرح است که آیا عدالت ترمیمی میتواند به عنوان سیاستی مناسب علیه جرایم حوزه خانواده نقش ایفا کند یا اجرای عدالت ترمیمی در این حوزه از ثمره خاصی برخوردار نیست؟ برای پاسخ به این سؤال باید ابعاد سیاست عدالت ترمیمی به طور کامل مورد توجه قرار گیرد

1-اصول

عدالت ترمیمی، سیاستی است که در پی بسیج امکانات و استعدادهای جامعه و بزهدیده و بزهکار و عدالت کیفری برای ترمیم گسستها و شکافهای روابط انسانی و ترمیم و درمان لطمات و صدمات متحمل شده از سوی بزهدیده و بزهکار و وابستگان آنها و جامعه است و از روشی مسالمتآمیز برای مدیریت بزهکاری بهره میبرد. به گونهای که در عدالت ترمیمی، خود فرایند عدالت دارای جاذبههای انسانی است و خود مبلغ فرهنگ و مدنیت استعدالتی که میخواهد بزهکاران را مستقیمتر مورد خطاب قرار دهد و از طرفی وی را با جامعه، بزهدیده، خانواده بزهدیده و مقامات دستگاه عدالت کیفری آشتی دهد مطابق این رویکرد، جرم قبل از هر چیز، تعدی و تجاوز به روابط میان مردم است نه صرفاً اقدامی علیه دولت پذیرش این اصل به معنای نادیده انگاشتن اهمیت قانون نیست؛ بلکه قانون، راهنما و ابزار بسیار مهمی در تنظیم روابط میان افراد با یکدیگر و با دولت است. لیکن باید خاطر نشان کرد که قانون نیز برای آن تصویب شده است که مانع از تعدی به روابط میان مردم گردد.بنابراین باید گفت عدالت ترمیمی موجب باز سازگاری بزهکار و جامعه و تشفی خاطر بزهدیده میشودبنابراین دیدگاه مذکور اساسیترین هدف نظام عدالت ترمیمی را ترمیم و تصحیح خطا و اشتباه و جبران لطمات و صدمات و احیا و امیدهای از دست رفته افراد و التیام احساسات جریحهدار شده و اعاده امنیت و آرامش سلب شده و ترمیم روابط انسانی گسسته شده در میان تک تک افراد متأثر از جرم تلقی مینماید و عدالتی توزیع شده و تقسیم شده در میان تک تک افراد را میپسندد

2-اهداف

حال با توجه به اصول و مبانی عدالت ترمیمی اهداف زیر را میتوان برای آن برشمردالفـ عدالت ترمیمی درصدد آن است که آنچه نقض شده بهبود یابد؛ مهمترین هدف دررویکرد ترمیمی توجه به نیازها و دل مشغولیهای بزهدیده است رویکرد ترمیمی در پی آن است که بزهدیده و بزهکار را به مثابه دو انسان صاحب کرامت پنداشته، ترس و دلهره را از بزهدیده برطرف سازد تا از بزهدیدگی ثانوی وی پیشگیری کند، از دیگر اهداف عدالت ترمیمی در مورد بزهدیدگان جبران خسارت آنهاست. زیانهایی که بزهدیده از لحظه وقوع جرم تا رفع نسبی آثار آن متحمل میشود، مثل هزینه درمان، دادرسی، بیکاری ناشی از کارافتادگی، هزینه افراد تحت تکفل و مواردی از این قبیل.

3ـ روشها

هرچند سیاست عدالت ترمیمی، دارای اهداف و مبانی مشخص و تبیین شدهای است، اما روشهای اجرای آن در کشورهای مختلف و نیز نزد محققان عدالت ترمیمی متفاوتاند. حال پس از بررسی اصول و اهداف عدالت ترمیمی، مختصراً به بررسی سه روش میانجیگری، جلسات گفتگوی گروهی خانوادگی)نشست( و حلقههای اصالح، درمان و سازش میپردازیمالزم به ذکر است که تبیین این روشها میتواند الگویی مناسب برای اجرای عدالت ترمیمی در محاکم خانواده ارائه بدهد.

پیام بگذارید

کلیه فیلدهای مشخص شده با ستاره (*) الزامی است